Galaksija Sombrero

“The time will come when diligent research over long periods will bring to light things which now lie hidden. A single lifetime, even though entirely devoted to the sky, would not be enough for the investigation of so vast a subject… And so this knowledge will be unfolded only through long successive ages. There will come a time when our descendants will be amazed that we did not know things that are so plain to them… Many discoveries are reserved for ages still to come, when memory of us will have been effaced.”
(Seneca, Natural Questions
)

Muzika uz post: The Weeknd – Blinding Lights

Galaksija Sombrero

Stigla je nova porudžbina iz Čilea (opservatorija El Sauce), ovaj put sirovi snimci galaksije Sombrerospiralne galaksije koja je udaljena oko 31 milion svj. god. od Zemlje i nalazi se u pravcu sazviježđa Djevica. Prečnika je oko 49000 svj. godina (oko 30 % prečnika naše galaksije). Ova meta se može snimiti i sa sjeverne hemisfere ali je potreban praktično profesionalni teleskop radi veličine objekta.

Dobio sam po 2 x 10 min za svaki kanal (Luminance, Red, Green, Blue). Snimano je sa kamerom FLI Proline PL900 na reflektoru prečnika 600 mm (Planewave CDK24). Snimke sam obradio u Pixinsight (spajanje kanala, histogram, SCNR, Morphological transformation, selective curve transformation, Range/star masks …) i Photoshop (levels, curves, vibrance, Camera RAW filter, unsharp mask, denoise filter…) programima. Dole su prikazani osnovni detalji opreme i razvučeni (histogram) originalni snimci (bez L kanala).

Više o galaksiji Sombrero:

Galaksija Sombrero je također poznata i kao M104, NGC 4594, IRAS 12373-1120, MCG -2-32-20, PGC 42407 i UGCA 293. Prvo otkriće je napravio Pierre Francois Andre Mechain 11. maja 1781. godine nakon izdavanja knjige s Messierovim katalogom. Charles Messier je u vlastitoj kopiji kataloga rukom zapisao podatke o još 5 otkrivenih objekata (kasnije prepoznatih kao M104 do M109). Otkriće M104 je objavljeno 1783. godine u knjizi “Berliner Astronomisches Jahrbuch”. William Herschel je samostalno otkrio galaksiju 1784. godine.

Galaksija je poznata po svom obliku koji izgleda kao šešir Sombrero. Naime, ekvator galaksije M104 naget je 6° prema nama i zbog toga galaksiju gledamo skoro iz profila. Pruga prašine i gasa koji presjeca disk galaksije je ustvari prsten plina i prašine koji okružuje jezgro. Prsten sadrži većinu molekularnog hidrogena u galaksiji i mjesto je gdje se formiraju nove zvijezde. 

Jezgro galaksije je klasificirano kao centralna regija niske jonizacije. Takve jezgre karakterizirane su optičkim spektrom koji otkriva jonizirani gas koji je ustvari samo slabo joniziran (atomima nedostaje samo nekoliko elektrona). Izvor jonizacije u jezgri se još ne zna. Najčešći izvori jonizacije su mlade zvijezde ili aktivna galaksijska jezgra. Spektroskopska posmatranja u infracrvenom dijelu spektra pokazala su da centar M104 nije ispunjen mladim zvijezdama tako da je aktivno galaksijsko jezgro vjerovatni izvor jonizacije. 

Koristeći spektroskopske podatke s teleskopa CFHT i Hubble, astronomi su došli do zaključka da je u centru M104 supermasivna crna rupa. Podaci dobiveni posmatranjem brzine rotacije zvijezda blizu centra pokazali su da je masa navedene crne rupe oko milijardu puta veća od mase Sunca. Time je crna rupa u M104 postala jedna od najmasivnijih crnih rupa u obližnjim galaksijama.

M104 ima relativno veliki broj kuglastih skupova. Njihov broj je procijenjen na između 1200 i 2000. Odnos broja kuglastih skupova i sjaja galaksije je značajno veći nego u Mliječnom putu ali je otprilike podjednak galaksijama s jednako velikim centralnim ispupčenjima.

M104 je moguće uočiti u 100 mm teleskopu pod tamnim nebom. U 200 mm teleskopu pruga prašine je vidljiva kao nagli prekid u sjaju galaksije. Pod veoma tamnim nebom 200 mm teleskop će pokazati i južni, tamniji dio galaksije odvojen prugom prašine. Veći teleskopi će još jasnije pokazati prugu prašine i tamniji južni dio galaksije.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s